Jednym z kluczowych producentów w ofercie ELTRON jest Mersen (wcześniej Ferraz Shawmut) – uznana marka i wiodący producent komponentów i rozwiązań dla bezpieczeństwa elektrycznego, w tym m.in. bezpieczników szybkich dla napięć AC i DC, bezpieczników przemysłowych dla standardów NH i 10x38, podstaw bezpiecznikowych i  ograniczników przepięć. Specjalizuje się również w elementach grafitowych, szczotkach węglowych do silników elektrycznych oraz rozwiązaniach z zakresu aktywnego chłodzenia. ELTRON od ponad 25 lat pełni rolę autoryzowanego oficjalnego dystrybutora produktów Mersen (wcześniej Ferraz Shawmut) na rynku polskim, łącząc dostęp do pełnej oferty produktowej wraz z wiedzą aplikacyjną oraz profesjonalnym wsparciem technicznym.

Jak czytać charakterystyki bezpieczników gG, aM, aR i dlaczego gF przechodzi do historii?
Dwie litery nadrukowane na ceramicznym korpusie wkładki topikowej (np. gG, aM, aR) to zakodowana informacja o geometrii topika, jego zdolności pochłaniania całki Joule'a (I²t) i zakresie prądów, przy których bezpiecznik w ogóle zadziała. Zamiana jednej klasy na drugą bez analizy tych parametrów może się zakończyć się zniszczeniem chronionego obwodu lub w skrajnych przypadkach nawet pożarem.

Skąd pochodzi standard NH? Krótka historia korpusu bezpiecznika
Na początek dwa słowa o samym korpusie bezpiecznika - jego historia tłumaczy, dlaczego europejska elektryka wygląda inaczej niż amerykańska czy brytyjska.
NH to skrót od Niederspannungs-Hochleistungs-Sicherung (niem. - bezpiecznik niskonapięciowy wysokiej zdolności wyłączalnej). Pierwsze konstrukcje bezpieczników NH dużej mocy wprowadzano w Niemczech już około 1926 roku - pionierami były Siemens i AEG. W latach 30. XX wieku standard NH ostatecznie ustandaryzowano w normie DIN 43620.

Bezpośrednią przyczyną powstania bezpieczników NH były ograniczenia ówczesnych systemów gwintowych. Bezpieczniki typu Diazed (Differenzierte Ausführung, niem. - wykonanie zróżnicowane), dominujące w instalacjach europejskich od przełomu XIX i XX wieku, fizycznie nie radziły sobie z gaszeniem łuku przy prądach zwarciowych rzędu kilkudziesięciu kiloamperów. Ceramiczny korpus bezpieczników typu Diazed nie wytrzymywał ciśnienia plazmy, a stosunkowo mała ilość gasiwa nie była w stanie wytworzyć fulgurytu (spieczonego łukiem elektrycznym piasku) wystarczającego do przerwania obwodu.

Rozwijający się przemysł ciężki i pierwsze sieci miejskie wymusiły stworzenie nowego formatu - o wyższej zdolności wyłączalnej i powtarzalnych parametrach I²t. Tak narodził się format bezpieczników NH zwany potocznie nożowym.
Z końcem lat 30. XX wieku bezpieczniki nożowe stał się standardem dla bezpieczników w niemieckim przemyśle, by z początkiem lat 50. XX wieku rozprzestrzenić się na całą Europę Zachodnią.

Trzy światy, które nie pasują do siebie mechanicznie
Natomiast Wielka Brytania pozostała przy standardzie BS 88 (HRC - High Rupturing Capacity), a Stany Zjednoczone przy normie UL 248, która definiuje klasy konstrukcyjne takie jak:

• Class J - kompaktowe wkładki do 200 kA
• Class L - bardzo duże prądy powyżej 600 A
• Class RK - prądy znamionowe od 0 do 600 A

Wymiary styków nożowych, długości i przekroje korpusów we wszystkich trzech systemach są różne - wymienność mechaniczna nie istnieje.

Polska elektrotechnika - dlaczego akurat standard NH?
W Polsce kontekst był złożony z powodu rozbiorów. Warszawska Elektrownia Powiśle uruchomiona w 1903 roku - jedna z pierwszych dużych elektrowni miejskich w regionie - zasilała tramwaje i oświetlenie uliczne według własnej infrastruktury.
Zabór pruski stosował normy niemieckie wprost, zabór austriacki - częściowo własne, częściowo wiedeńskie. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku i powołaniu SEP (Stowarzyszenie Elektryków Polskich) stanęło przed polską elektrotechniką zadanie ujednolicenia trzech różnych systemów instalacyjnych w jednym kraju.
W praktyce wygrały standardy niemieckie - ze względu na duży stopień uprzemysłowienia odzyskanej Wielkopolski i Śląska będących wcześniej w zaborze pruskim, gdzie infrastruktura opierała się głównie na normach niemieckich VDE. Po 1945 roku odbudowa przemysłu przebiegała na zastanej infrastrukturze - i standard NH pozostał standardem globalnych na terenie Polski.

Pierwsza litera: zakres ochrony
To podział, którego przy wyborze bezpiecznika do aplikacji nie wolno naruszyć.

g (ganzbereich - zakres pełny)
bezpiecznik przerywa każdy prąd - od minimalnego przeciążenia aż po nominalną zdolność wyłączalną.

a (Abschneidebereich - zakres odcinania)
przerywa wyłącznie prądy zwarciowe - zazwyczaj od ≥ 4·In wzwyż.

Druga litera: obiekt chroniony

gL / gG - ochrona przewodów

Po ujednoliceniu norm IEC 60269 wprowadzono oznaczenie gG (General purpose).
Bezpiecznik o charakterystyce gG chroni instalacje kablowe i sieci rozdzielcze.
Zastosowania:

• kable zasilające
• rozdzielnice
• instalacje przemysłowe

aM - zabezpieczenie silników

Silnik klatkowy podczas rozruchu pobiera prąd o wartości od 4 do nawet 10 razy większej niż prąd znamionowy.
Wkładka aM ma wyższą całkę I²t i toleruje udary rozruchowe.

Ważne:
Bezpiecznik o charakterystyce aM nie chroni przed przeciążeniem - wymaga przekaźnika termicznego.

aR / gR - ochrona półprzewodników

Elementy energoelektroniczne (diody, tyrystory, tranzystory IGBT) mają bardzo małą pojemność cieplną.
Bezpieczniki o charakterystyce aR/gR mają bardzo niską całkę I²t i ograniczają prąd zanim energia dotrze do złącza półprzewodnika.
Stosowanie gG do ochrony falownika to błąd projektowy.

gF - szybka charakterystyka dla sieci o wysokiej impedancji

Problem:
w długich liniach napowietrznych prąd zwarciowy jest zbyt mały, aby wkładka gG zadziałała w wymaganym czasie.

Rozwiązanie:
wkładka gF - charakterystyka przesunięta w lewo (szybsze działanie).

Status normatywny:
IEC 60269 nie zawiera już tej charakterystyki w aktualnym wydaniu - gF zostało wycofane z normalizacji europejskiej.

gB - środowisko kopalniane

Wkładki gB (Bergbau) stosowane są w sieciach kopalnianych.
Długie kable i duża impedancja powodują tłumienie prądów zwarciowych.
Bezpiecznik o charakterystyce gB koordynuje:

• udary rozruchowe maszyn
• selektywność w długich liniach kablowych.

Konsekwencje zamiany klas

Zmiana litery oznacza zmianę:

• całki Joule'a  I²t
• czasu zadziałania
• strat mocy

Dobór wkładek i zamienniki - praktyczna strona projektu

W polskich instalacjach pracują wkładki wielu producentów - zarówno aktualnych, jak i historycznych.
Zamienniki dobiera się na podstawie:

• prądu nominalnego In
• klasy charakterystyki
• całki Joule'a  I²t

Sama zgodność wartości prądu nominalnego i rozmiaru korpusu bezpiecznika nie wystarczy do prawidłowej zamiany jednego producenta na drugiego.

Mersen w ELTRON - ponad 25 lat doświadczenia
ELTRON jest autoryzowanym dystrybutorem Mersen w Polsce od 1999 roku.
Współpraca rozpoczęła się jeszcze w czasach marki Ferraz Shawmut.
Dziś rozwiązania Mersen stosowane są w:

• przemyśle
• kolejnictwie
• energetyce
• instalacjach OZE
• energoelektronice.

ELTRON wspiera projektantów i integratorów w:

• doborze zabezpieczeń
• analizie charakterystyk
• utrzymaniu selektywności
• doborze zamienników.

Wkładki NH dostępne od ręki

W magazynie ELTRON we Wrocławiu utrzymujemy szeroki zapas wkładek Mersen NH gG 500 V AC.

Na stanie dostępny jest pełny zakres:

NH00C - NH3
Dzięki temu zapewniamy:

• szybkie dostawy
• wsparcie serwisowe
• dostępność wkładek do modernizacji instalacji.

Trzymamy na magazynie pełny zakres wkładek nożowych NH gG 500V AC - od rozmiaru 00C do NH3 - gotowych do wysyłki w ciągu 24h od daty zamówienia na terenie naszego kraju jak i poza nim.
Aktualną dostępność można sprawdzić na www.eltron.pl lub wysłać zapytanie do działu technicznego w ELTRON.